TRAUMA & CHRONISCHE STRESS
Te veel, te snel, te plotseling, te langTrauma en chronische stress komen veel vaker voor dan we vaak denken. Ze kunnen ontstaan na overweldigende ervaringen, maar ook door langdurige druk en een gebrek aan herstel over langere tijd.
Of er nu sprake was van één duidelijke gebeurtenis of van stress die zich langzaam heeft opgebouwd, het effect is vaak vergelijkbaar: je zenuwstelsel raakt als het ware vast in overlevingsstand. Dat kan zich uiten in chronische spanning, onrust of angst, shutdown, vermoeidheid, gevoelloosheid, of moeite om echt aanwezig te zijn in je lichaam.
Trauma gaat niet alleen over “grote gebeurtenissen”. En chronische stress is meer dan “druk zijn”. Het gaat over wat er in je lijf is blijven hangen. Een beschermingsreactie die nooit is afgemaakt. Grenzen die steeds opnieuw worden overschreden. Een zenuwstelsel dat niet meer weet hoe het tot rust komt.
Praten over wat er gebeurd is helpt vaak maar ten dele. Want trauma en chronische stress leven niet in je verhaal – ze leven in je zenuwstelsel, in de spanning die je draagt, in patronen die zich maar blijven herhalen.
Je zenuwstelsel kan leren om weer te ontspannen, te verzachten. Om zich veilig te voelen in plaats van te bevriezen of in paniek te raken. Om aanwezig te zijn in plaats van gewoon te overleven.
Dat is waar Somatic Experiencing® om draait: het lichaam helpen verwerken, via je zenuwstelsel, in plaats van ertegen te vechten. Zo kom je stap voor stap tot meer rust, meer ‘bandbreedte’ en meer levensplezier.
Hoe zit het met Trauma & chronische stress?
Trauma is niet wat er met je gebeurd is. Trauma is wat er in je lijf is blijven zitten.
Veel mensen denken bij trauma aan Trauma met een hoofdletter T: zware ongevallen, oorlog, natuurrampen, verkrachting of misbruik, een gewelddadige aanval, emotionele mishandeling, verwaarlozing. Toch kunnen ook meer ‘dagelijkse’ ingrijpende gebeurtenissen kunnen leiden tot langdurige klachten. Bijvoorbeeld een ingrijpende medische procedure, een heftige bevalling, een aanhoudend conflict, een val van de trap, het verlies van een dierbare, het kwijtraken van je baan of andere plotselinge grote veranderingen in je leven.
Je hoeft geen oorlog te hebben meegemaakt of een ongeluk te hebben overleefd – ook ogenschijnlijk ‘kleinere’ gebeurtenissen kunnen diepe sporen achterlaten in je zenuwstelsel. Voor je zenuwstelsel telt vooral: kon ik reageren? Kon ik me beschermen? Was er steun?
En dan is er chronische stress.
Chronische stress ontstaat niet door één gebeurtenis, maar door langdurige druk. Te veel werk. Te weinig rust. Telkens over je grenzen. Nooit echt ontspannen. Jaren lang net iets te veel. Ook daarvan raakt je zenuwstelsel op den duur uitgeput en ontwricht – precies zoals bij trauma. Je systeem blijft in alarmmodus, ook als er geen acuut gevaar is. De symptomen zijn verrassend vergelijkbaar.
Hoe trauma en chronische stress zich laten voelen:
Of het nu komt door een heftige gebeurtenis of langdurige overbelasting, je lijf reageert (grotendeels) op dezelfde manier. Je herkent misschien:
- Bevriezen of ‘weg zijn’ in stressvolle momenten
- Altijd alert zijn, niet kunnen ontspannen
- Snel overweldigd raken door emoties of juist níets voelen
- Moeite met grenzen stellen of nee zeggen
- Nachtmerries, flashbacks, of opdringende gedachten (bij trauma)
- Chronische spanning, pijn, of vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak
- Schaamte of schuld die niet weggaat
- Niet in contact staan met je lichaam (afgesneden van jezelf, ‘wandelend hoofd’, disconnectie)
- Moeite met intimiteit of aanraking, klachten op seksueel gebied
- Leeg voelen, uitgeput, gebrek aan plezier, genot, joy.
Waarom blijft het hangen?
Bij trauma: wanneer je in gevaar bent, schakelt je zenuwstelsel over naar overleving – vechten, vluchten, of bevriezen. Slim en beschermend. Maar als die reactie niet kan worden afgemaakt – bijvoorbeeld omdat je niet kon vluchten of omdat niemand je hielp tot rust te komen – blijft die survival energie in je lijf zitten. Dat gebeurt ook bij fawning, een vierde overlevingsstrategie waarbij je jezelf wegcijfert om anderen gerust te stellen of conflicten te vermijden.
Bij chronische stress: je systeem blijft maar alarmsignalen afgeven omdat de druk nooit stopt. Geen rust, geen herstel. Je zenuwstelsel raakt uitgeput maar kan niet meer uit de alarmmodus komen. Ook als je met vakantie gaat, blijft je systeem soms nog steeds gespannen, en blijf je nog steeds in een to-do lijst modus.
Het resultaat is vaak hetzelfde:
Je leeft alsof het gevaar er nog steeds is. Je zenuwstelsel blijft alarmsignalen afgeven, ook als je rationeel weet dat je veilig bent. En geen enkele hoeveelheid praten of rationeel denken kan dat veranderen – want trauma en stress zitten dieper dan taal.
Dat is niet jouw schuld. Het betekent niet dat je voorgoed “beschadigd” bent. Het betekent dat je systeem vastloopt in een beschermingsmechanisme dat ooit nodig was, maar nu niet meer helpt.
Het goede nieuws? Je zenuwstelsel kan leren om weer te ontspannen. Nieuwe paadjes aanleggen in jouw systeem. Stap voor stap, in je eigen tempo. Voor trauma én voor chronische stress werkt een vergelijkbare aanpak, met als basis: regulatie van je zenuwstelsel.
SOMATIC EXPERIENCING® – thuiskomen in je lijf
Somatic Experiencing® (SE) is een wereldberoemde methode voor het helen van trauma, PTSS en chronische stress, ontwikkeld door psycholoog Peter Levine. Het werkt direct met je zenuwstelsel – niet door alleen maar te praten óver wat er gebeurd is, maar door te werken mét wat er in je lijf gebeurt.
Ik zet SE in om je te helpen stapje voor stapje de taal van je lichaam te leren volgen. In plaats van alle details van gebeurtenissen door te nemen vanuit je hoofd, onderzoeken we hoe onverwerkte stukken zich aandienen in je lijf.
Hoe we werken
Op basis van wat jij hebt meegemaakt onderzoeken we lichamelijke sensaties, ervaringen, beelden en lichaamsbewegingen. We passen verschillende technieken uit SE die erop gericht zijn de stress in je systeem geleidelijk te ontladen. Want daarmee wordt de oorzaak van trauma- en stresssymptomen aan de wortel aangepakt.
Het proces van weer verbinden met je lijf kost vaak tijd. Als gevolg van trauma of langdurige stress heb je waarschijnlijk je best gedaan om niet te veel te voelen in je lichaam. Daarom nemen we daar uitgebreid de tijd voor en gaan op zoek naar ervaringen van veiligheid in je lijf in het hier en nu.
We gaan in het tempo dat werkt voor jouw zenuwstelsel. Vaak zal dat betekenen dat we langzaam gaan. Dat is ook helemaal de bedoeling: Somatic Experiencing gaat over het vertragen en voorzichtig benaderen van trauma, zodat je bij de ervaringen van je lichaam aanwezig kan zijn.
We werken met technieken als penduleren: zachtjes heen en weer bewegen tussen wat lastig voelt en wat veilig voelt. Nooit te lang in het moeilijke blijven hangen. Altijd weer terugkomen bij regulatie.
We werken met titratie: kleine beetjes tegelijk. Geen overweldiging. Geen “erdoorheen praten” en dóór. We respecteren je tempo en gaan zo ver als je systeem aankan.
Veiligheid eerst, en alles op jouw tempo
SE werkt op het niveau waar trauma en stress zitten: je autonome zenuwstelsel. Niet in je verhaal, niet in je gedachten, maar in de diepste laag van je systeem die bepaalt of je je veilig voelt of niet.
We volgen jouw systeem, niet een protocol. Sommige mensen hebben maanden nodig om te landen, anderen kunnen sneller dieper gaan. Allebei oké.
Je hoeft details van je verhaal niet te vertellen als je dat niet wilt. SE werkt met wat er nu in je lijf gebeurt – niet met het herbeleven van gebeurtenissen. En bij chronische stress hoef je vaak helemaal geen “verhaal” te hebben. We werken met hoe je systeem nu reageert.
Voordat we naar iets moeilijks kijken, bouwen we eerst aan veiligheid en verankering. Wat voelt stevig in je lijf? Waar kun je op terugvallen? We beginnen altijd met resourcing: het versterken van wat al werkt, zodat je zenuwstelsel weet dat er een vangnet is.
Pas als er genoeg regulatie is, kunnen we voorzichtig naar wat lastig is. En zelfs dan blijven we penduleren: heen en weer tussen moeilijk en veilig, zodat je niet overweldigd raakt.
Hands-on lichaamswerk
Soms is hands-on lichaamswerk de beste ingang voor traumawerking. Bijvoorbeeld wanneer je zo erg in je hoofd zit dat het bijna onmogelijk voor je is om iets te voelen in je lijf. Of wanneer je als gevolg van je trauma een aversie of angst voor aanraking hebt ontwikkeld, of als je traumatische gebeurtenissen in het bekkengebied hebt ervaren.
Daarom kan ook het werken op de behandeltafel een waardevolle aanvulling zijn. Dit doen we alleen als jij je daar klaar voor voelt. Aanraking (altijd met consent) staat dan centraal voor het weer in contact komen met je lijf, en met het exploreren en loslaten van traumastukken. We werken hierbij te allen tijde op jouw tempo, en alleen met aanrakingen waar jouw hoofd, hart en lijf achter staan.
Waarmee kan ik je helpen?
Mijn specialisatie ligt op het snijvlak van trauma, chronische stress, bekken en seksualiteit.
Ik werk vooral met mensen bij wie trauma en stress zich uiten in die gebieden.
chronische stress & burn-out
Te lang te veel. Te weinig rust. Je systeem raakt uitgeput maar kan niet meer ontspannen. Je voelt je leeg, afgestompt, of juist voortdurend gespannen – ook in je spieren. Intimiteit staat op een laag pitje. SE helpt je zenuwstelsel om weer te leren reguleren.
Grenzen (of het gebrek daaraan)
Bij trauma of chronische stress kan het bijna onmogelijk voelen om grenzen te stellen. Je zegt misschien ja terwijl je nee bedoelt, voelt je onzeker over het aangeven van je behoeften, of merkt pas dat een grens is overschreden wanneer je uitgeput, boos of overweldigd bent. Ik help je leren voelen waar je grenzen écht liggen, te luisteren naar de ja en nee van je lichaam, en je grenzen met steeds meer vertrouwen te uiten.
Bevriezing en Overweldiging
“Weg zijn” zodra het lastig wordt, veelvuldig uitchecken, niet aanwezig zijn in je lijf. Te snel te veel voelen, of juist helemaal dichtklappen. Het is lastig om van het leven te genieten als dit je realiteit is. Het is belangrijk om voorzichtig “terug te komen” in je lijf, op jouw tempo. SE leert je zenuwstelsel om weer te schakelen tussen activatie en ontspanning, zonder vast te lopen in de extremen.
Seksueel trauma
Lichaamsgerichte healing na ongewenste seksuele ervaringen, grensoverschrijding, of misbruik. Misschien bagatelliseer je jouw ervaringen omdat anderen “het nog erger hebben gehad,” maar ook grensoverschrijdingen die voor sommigen klein lijken, kunnen diepe sporen achterlaten in je zenuwstelsel, lichaam en seksualiteit. SE is bij uitstek geschikt voor seksueel trauma, omdat we werken met het lijf zonder dat je details hoeft te vertellen.
Trauma in het bekkengebied
Een operatie, een moeilijke bevalling, of invasieve ingrepen in het bekkengebied kunnen langdurige spanning in je bekken en zenuwstelsel veroorzaken. Je moest misschien “gewoon meewerken,” terwijl je lichaam niets liever wilde dan vechten of vluchten. En soms veroorzaakt trauma dat niets met je fysieke bekken te maken heeft, toch chronische spanning in je bekken.
Chronische pijn en andere somatische klachten
Onverklaarde pijn, chronische spanning, vermoeidheid, maag- en darmklachten. Vaak signalen dat je zenuwstelsel in alarmmodus zit. SE kan je helpen om de bron aan te pakken, niet alleen de symptomen.
Is dit iets voor jou?
Dit werk is voor jou als:
- Je merkt dat je door trauma of PTSS “vastzit”, met chronische spanning, bekkenklachten of problemen met intimiteit.
- Je een traumatische ervaring hebt meegemaakt en merkt dat praten alleen niet genoeg helpt
- Je chronische stress of een burn-out hebt (gehad) en je afgesneden voelt van je lijf, maar het nu echt anders wil gaan doen
- Je seksueel of medisch trauma hebt meegemaakt, en je zorgen maakt over de impact op intimiteit en je bekkengebied
- Je moeite hebt met grenzen of met je lijf voelen (in je dagelijks leven en in intimiteit)
- Je hoogsensitief bent en snel overweldigd raakt
- Je dissociatieve patronen herkent (vaak ‘weg’ zijn, je spacey voelen, niet echt aanwezig zijn)
- Je wilt leren om je zenuwstelsel te reguleren in plaats van ertegen te vechten
Je hoeft je verhaal niet perfect te kunnen vertellen. Je hoeft niet te weten “of het erg genoeg is”. Als jouw lijf signalen geeft dat er iets vastloopt, dan is dat reden genoeg om hulp te zoeken.
Ook als je al therapie hebt gehad
Veel mensen komen bij mij nadat eerdere (gespreks)therapie of begeleiding nog niet de gewenste resultaten opleverde. Praten kan een belangrijke eerste stap zijn, maar soms blijft er iets hangen dat woorden niet raken.
SE en lichaamsgericht werk kan dan een heel waardevolle vervolgstap zijn. Het werkt op een ander niveau: niet vanuit je verhaal, maar vanuit je zenuwstelsel. Voor mensen die cognitieve therapie als te abstract ervaren, of die merken dat begrip alleen niet genoeg is, kan dit ontbrekende puzzelstuk zijn.
Ook combineren van SE met andere therapie is vaak mogelijk – we bespreken dit in de intake.
Trauma en stress raken meer dan je denkt
Trauma en chronische stress bestaan niet in isolatie.
Ze raken je hele systeem – inclusief gebieden waar je het misschien niet verwacht.
Trauma, stress & je bekken
Heel veel trauma en stress komt vast te zitten in je bekken. Veiligheid, gronding, seksualiteit, identiteit – dit hangt allemaal samen met je bekken. Spanning in je bekkenbodem, pijn tijdens seks, of juist gevoelloosheid: vaak zijn dit signalen dat je bekken zich heeft afgesloten als bescherming.
Ook bij chronische stress zie je bekkenklachten: te veel spanning, te weinig ontspanning. Je bekken is letterlijk “op slot”.
Daarom combineer ik waar relevant trauma- en stresswerk met bekkenzorg. Niet omdat je bekken “kapot” is, maar omdat het een poort is naar dieperliggende patronen.
Trauma, stress & INTIMITEIT
Seksualiteit is kwetsbaar. Na trauma kan het voelen alsof je niet meer echt aanwezig kunt zijn tijdens seks, of dat je lichaam “meewerkt” terwijl je er niet echt bij bent. Dat is dissociatie – een overlevingsmechanisme.
Bij chronische stress verlies je vaak verbinding met je lustgevoel, je lijf, je verlangens. Te moe, te leeg, te gespannen.
Healing betekent: je weer veilig voelen in je lijf, ook tijdens intimiteit. Weer kunnen voelen én aanwezig blijven. Genot kunnen ervaren en toelaten. Dat is echt mogelijk, maar vraagt soms om begeleiding die trauma, stress én seksualiteit begrijpt.
Holistische healing
Ik geloof in het helen van je hele systeem: je zenuwstelsel, je bekken, je seksualiteit, je relatie tot jezelf.
Dat betekent dat we soms breed kijken. Niet alleen naar “wat is er gebeurd”, maar ook naar “hoe leef je nu”, “wat wil je voelen” en “hoe beweeg je daarheen?”
Waar passend kan ook energetisch werk onderdeel zijn. Zoals soul retrieval, een sjamanistische techniek die helpt om weer meer hier te zijn na “zielsverlies”. Altijd hand in hand met lichaamswerk – want we hebben het tenslotte hier te doen, in dit lijf.
Ben je nieuwsgierig geworden of ik iets voor jou kan betekenen?
VEELGESTELDE VRAGEN
Moet ik details vertellen over wat er is gebeurd?
Nee. We werken met wat er nu in je lijf gebeurt, niet met het herbeleven van gebeurtenissen. Je mag je verhaal delen als je dat wilt, maar het is niet nodig. Soms weten mensen niet eens precies wat er gebeurd is, en dat maakt niet uit. Je lijf onthoudt het, zij het op een andere manier, en daar werken we mee. Bij chronische stress is er misschien helemaal geen duidelijk “verhaal”.
Werkt dit ook voor burn-out en stress zonder "officieel" trauma?
Absoluut. Chronische stress kan je zenuwstelsel net zo hard ontregelen als trauma. De symptomen zijn verrassend vergelijkbaar, en de aanpak ook. Je hoeft geen “officieel trauma” te hebben om van dit werk te profiteren. Als je systeem vast zit – door welke oorzaak dan ook – kan SE helpen.
Gaat dit me niet hertraumatiseren?
Nee. Juist niet. SE is ontworpen om hertraumatisering te voorkomen. We werken getitreerd (kleine stapjes), gependuleerd (heen en weer tussen moeilijk en veilig), en altijd binnen je window of tolerance. Als het te veel wordt, gaan we terug naar verankering. Geen forceren, geen overweldiging.
Hoe lang duurt het voor ik verschil merk?
Dat verschilt enorm per persoon en per situatie. Sommige mensen voelen na 6-8 sessies al significante verschuiving, anderen hebben 20+ sessies nodig. Complexer trauma vraagt vaak meer tijd dan chronische stress, maar ook dat is een gemiddelde. We evalueren regelmatig samen hoe het gaat en wat je nodig hebt.
Kan ik ook bij jou terecht als ik midden in een crisis zit?
Nee. Ik werk met mensen die stabiel zijn en zich stabiel voelen. Als je momenteel in een acute crisis zit dan is mijn werk niet geschikt. Je hebt dan eerst stabilisatie en crisisinterventie nodig.
SE vraagt om een bepaalde mate van regulatiecapaciteit. Als je systeem volledig overweldigd is, moeten we eerst aan veiligheid en stabiliteit werken voordat we trauma kunnen verwerken. In zo’n geval verwijs ik je graag door naar passende acute zorg.
Kan dit ook online?
Ja, dat kan. Online SE kan heel effectief zijn. We werken stap voor stap toe naar meer aanwezigheid in je lichaam en de ervaringen die daar spelen, en daarvoor is het niet nodig dat we fysiek face-to-face afspreken. Wanneer het heel erg moeilijk voor je is om aanwezig te leren zijn bij je lichaam, kan het wel zijn dat ik toch aanraad om ook persoonlijk langs te komen. Mogelijk is het werken met aanraking dan een effectievere ingang.
wat clienten zeggen
“Ik heb me gemeld bij Elisabeth omdat ik jarenlang teveel in mijn hoofd heb gezeten. Ik had inmiddels sterk de overtuiging dat lichaamsericht werk de sleutel was om mijn blokkades op te heffen. Ik voelde me zeer op mijn gemak tijdens de sessies door de warmte en het inzicht dat Elisabeth toonde in mijn uitdagingen.
Met verschillende oefeningen kwam ik meer in mijn lichaam en leerde ik simpelweg voelen in plaats van overal over nadenken. We hebben mijn trauma’s ‘opgezocht’ en het verdriet geuit via mijn lichaam. De sessies hebben me geholpen om minder stress te ervaren en de oefeningen bieden me een uitweg als mijn hoofd overloopt. Het ademwerk, penduleren en het uiten van emoties via mijn lichaam geven me dagelijks een oplossing als ik weer teveel ga denken.”
Rogier, 46, Nederland
“Elisabeth is incredible at what she does. She’s combined the most powerful trainings to provide a holistic approach to sexual and mental health. She has incredible instincts that allows her to choose the perfect intervention for me time and time again. I’ve had more breakthroughs in a few months with her than previous years of therapy combined.”
Snow, Melbourne, Australia
“I have had multiple sessions with Elisabeth through Zoom and have benefited greatly as a result. For me, the most effective guidance feels effortless and her ability to seamlessly navigate through vulnerable areas allowed me to be open while feeling completely secure. Open, safe, comfortable and warm are the predominant feelings I experienced throughout and after each session.”
Mark K., 38, Ireland